Devalvasiya riski adətən milli valyutaya təzyiq yaradan amillər (ölkədə xarici valyutaya tələb kəskin artır, hökumət bunun qarşısını alacaq addımıarı ya atmır ya da geçikir, bank depozitlərində milli valyutada saxlanılan əmanətlər azalır və ölkədən kapitalın qaçışı davamlı xarakter alır) və qısamüddətli şoklar (ixrac azalır, idxal artır, ticarət dövriyyəsində və dövlət büdcəsində kəsir yaranır və artmağa başlayır, əsas ixrac malları üzrə gəlirlər azalır, Mərkəzi Bankın ehtiyatları zəiflləməyə meylli olur) üst-üstə düşəndə yaranır.

“AzPolitika” bildirir ki, bunu iqtisadçı İlham Şaban dünya bazarında neftin qiymətinin düşəməsinin Azərbaycan manatının dollar qarşısında kursuna mümkün təsirlərini şərh edərkən deyiib.

“Biz görürük ki, neft əvvəlki qazancı gətirmir. Əlbəttə, idxal neçə illərdir ki, davamlı olaraq artır. Bu, təkcə bizim idxala meylliliyimizdn irəli gəlmir, xarici bazarlardakı qiymət artımları da təsir edir”, - deyə o, qeyd edib.

Bununla bərabər İlham Şaban vurğulayıb ki, paralel olaraq ölkənin valyuta ehtiyatlatı da, dövlətin qızıl ehtiyatları da artır, xarici borclanma isə aşağı səviyyədədir. Onun sözlərinə görə, qızıl ehtiyatı qiymətli metalı təkcə xarici bazardan almaq yolu ilə yox, həm də onun istehsalını artırmaq yolu ilə yüksəlir.

Ekspert əlavə edir ki, maliyyə bazarlarımızın oyunçuları da 10 il əvvəllə müqayisədə daha intizamlıdırlar, hökumət qurumları bazarlara nəzarəti daha ciddi apara bilirlər: “Yəni, “mən Həsənağanın bacısı oğluyam” deyib bir KaMAZ dollar çıxarmağa bənzəyən əməliyyatlar epizodik xarakter daşıyır, pulun hərəkəti daimi müşahidədir”.

İlham Şabanın sözlərinə görə, başqa bir vacib məsələ hökumətin ölkədə izafi pul kütləsi yaratmaq istəyində olmamasıdır: orta əmək haqqı bizdə iqtisadiyyatın həcminə mütənasibdir.

“Yəni bütün bu amilləri nəzərə almaqla demək olar ki, hökumət çıxılmaz vəziyyətdə deyil ki, manatı zəiflətməklə özünün qarşısında duran məsələləriin həllinə zərurət duysun”, - deyə o, qeyd edib.

İqtisadçı bildirib ki, hökumət inflyasiya yaradan amilləri tam buxovlaya bilmir: “Məsələn, dizelin qiymətinin artırmı sonda böyük əksəriyyət mal və xidmətlərin bahalaşmasına yol açır. Bəs bu addıma niyə gedildi? Demək ki, büdcənin neft sektorundan azalan gəlirlərinin hələ ki, qeyri-neft sektoru hesabına doldurulmasının başqa alternativ yolları, məsələn, istehsalın genişləndirilməsi hesabına təminatı zəifdir”.