Dəyişikliklərin kənd təsərrüfatı, sənaye, energetika, ekologiya, tikinti, zərgərlik, ticarət, nəqliyyat, logistika, gözəllik xidmətləri, səhiyyə, kapital bazarı, mədəniyyət, əyləncə və turizm sektorlarını əhatə etməsi nəzərdə tutulur.

FED.az xəbər verir ki, təkliflərin bir qismi 2027-ci il yanvarın 1-dən qüvvəyə minmək üçün hazırlanıb. Layihədə müxtəlif güzəştlər üçün 2, 3, 5 və 6 illik müddətlər müəyyənləşdirilib.

Sahibkarlar üçün yeni vergi güzəştləri

Layihəyə əsasən, mikro sahibkarların daha yüksək sahibkarlıq kateqoriyasına keçidinin təşviqi məqsədilə əvvəlki hesabat ili üzrə ödədikləri vergilərin növbəti illərdə yaranan vergi öhdəliklərindən çıxılması təklif olunur.

Kiçik sahibkarların dayanıqlığının artırılması üçün isə 5 il müddətinə gəlir və mənfəət vergisi üzrə 25 faizlik güzəşt nəzərdə tutulur. Güzəştdən yararlanmaq üçün sahibkar ən azı iki il kiçik sahibkarlıq subyekti kimi fəaliyyət göstərməli, vergi borcu olmamalı, dövriyyəsi 30 faizdən çox azalmamalı və əmək münasibətləri üzrə qanunvericiliyin tələblərini pozmamalıdır.

İxrac yönümlü müəssisələrə də 5 illik vergi güzəşti təklif edilir. Ölkədə istehsal edilərək ixrac olunan mallardan və xidmətlərdən əldə edilən gəlirlərin ümumi gəlirdəki payına mütənasib olaraq mənfəət və ya gəlir vergisi üzrə maksimum 25 faiz güzəşt tətbiq edilə bilər. Dövlət, neft-qaz və maliyyə sektorlarında fəaliyyət göstərən şəxslərin ixrac əməliyyatları bu güzəştə daxil olmayacaq. Maliyyə sektorunda təkrarsığorta fəaliyyəti istisna təşkil edəcək.

Vergi borclarının ödənilməsinin təşviqi məqsədilə gecikdirilmiş hər gün üçün hesablanan faiz dərəcəsinin 0,1 faizdən 0,05 faizə endirilməsi təklif olunur. Bu, gündəlik gecikmə faizinin iki dəfə azaldılması deməkdir. Maliyyə sanksiyası 10 iş günü ərzində ödənildiyi halda isə sanksiya məbləğinə 10 faiz güzəşt veriləcək.

Kapital bazarında investor fəallığının artırılması da nəzərdə tutulur. Kütləvi təklif edilmiş və tənzimlənən bazarda ticarətə buraxılmış səhm və istiqrazların alqı-satqısından əldə edilən gəlirlərə 2027-ci il yanvarın 1-dən başlayaraq 5 il müddətinə gəlir vergisi üzrə 50 faizlik güzəşt tətbiq edilməsi planlaşdırılır. Həmin gəlirlər üzrə vergi investisiya şirkətləri tərəfindən ödəmə mənbəyində tutulacaq.

Kənd təsərrüfatında 100 faizlik vergi azadolması ləğv edilə bilər

Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalından əldə edilən gəlir və mənfəət üzrə hazırda qüvvədə olan 100 faizlik vergi azadolmasının 90 faizlik güzəştlə əvəz olunması təklif edilir. Yeni mexanizmə əsasən, 2027-ci ildən 2032-ci il yanvarın 1-dək aqrar istehsalçıların gəlir və mənfəətinin yalnız 10 faizi vergitutma bazasına daxil ediləcək.

Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatında ƏDV-dən tam azadolma, ƏDV-nin ticarət əlavəsindən hesablanması, əmlak və sadələşdirilmiş vergilər üzrə güzəştlər, eləcə də dövlət büdcəsindən ayrılan subsidiyaların gəlir və mənfəət vergisindən azad edilməsi 2027-ci il yanvarın 1-dən daha 5 il uzadılacaq.

Vergi ödəyicisi kimi uçotda olmayan fiziki şəxslərdən kənd təsərrüfatı məhsullarının alış aktı əsasında alınması zamanı yeni qayda tətbiq ediləcək. Satıcı Elektron Kənd Təsərrüfatı İnformasiya Sistemində (EKTİS) qeydiyyatdadırsa, əməliyyat vergidən azad olunacaq. Qeydiyyatda olmayan şəxslərdən məhsul alındıqda isə ödəmə mənbəyində 2 faiz vergi tutulacaq.

Kökəltmə məqsədilə heyvanların idxalının 2027-ci ildən 3 il müddətinə ƏDV-dən azad edilməsi də nəzərdə tutulur. Aqrar istehsalçıların gəlir və mənfəət vergisi, sadələşdirilmiş vergi və heyvandarlıq sahəsi üzrə müvafiq güzəştlərdən yararlanması EKTİS-də qeydiyyatdan və gəlirlərini vergi bəyannaməsində göstərməsindən asılı olacaq. Subsidiya gəlirlərinin vergidən azad edilməsi bu qeydiyyat şərtindən istisna edilir.

Otellərə, avtomobil dilerlərinə və tikinti şirkətlərinə güzəştlər

Yerli kənd təsərrüfatı texnikası istehsalının dəstəklənməsi məqsədilə 2027-ci il yanvarın 1-dən 6 il müddətinə Azərbaycanda istehsal olunan kənd təsərrüfatı təyinatlı traktorların satışının ƏDV-dən azad edilməsi təklif edilir. Bu traktorların istehsalı üçün ehtiyat hissələrinin idxalı da ƏDV və gömrük rüsumundan azad olunacaq.

Turizm sektorunda otellərin xarici vətəndaşlara və vətəndaşlığı olmayan şəxslərə göstərdiyi xidmətlərdən əldə etdikləri gəlirlər nəzərə alınmaqla yeni mənfəət vergisi güzəşti tətbiq oluna bilər. Otellərin bu xidmətlər üzrə dövriyyəsinin ümumi dövriyyədəki payına mütənasib mənfəəti, maksimum 50 faiz həddində olmaqla, 2027-ci il yanvarın 1-dən 5 il müddətinə vergidən azad ediləcək.

Avtomobil bazarında rəsmi dilerlərə ikinci əl nəqliyyat vasitələrinin satışı üzrə ƏDV güzəşti nəzərdə tutulur. Diler fiziki şəxsdən nağdsız qaydada aldığı, istehsal tarixindən 5 ildən çox keçməmiş avtomobili yenidən satdıqda ƏDV avtomobilin tam satış qiymətindən deyil, ticarət əlavəsindən hesablanacaq. Bu mexanizmin 3 il müddətinə tətbiqi təklif edilir.

Daşınmaz əmlak bazarında da oxşar mexanizm tətbiq oluna bilər. Hüquqi şəxslər, o cümlədən tikinti şirkətləri tərəfindən vətəndaşlardan nağdsız qaydada alınmış mənzillərin təkrar satışı zamanı ƏDV-nin yalnız ticarət əlavəsi əsasında hesablanması nəzərdə tutulur. Güzəşt 3 il qüvvədə olacaq.

Söküntü və yenidənqurma layihələrində kompensasiya məqsədilə verilən mənzillər və qeyri-yaşayış sahələri üçün də vergi güzəştləri hazırlanıb. Sökülmüş binanın əvvəlki mülkiyyətçilərinə yeni binadan verilən kompensasiya xarakterli sahələr, o cümlədən əvvəlki sahədən maksimum 20 faiz böyük sahə verildikdə həmin artıq hissə vergi tutulan gəlirlərə daxil edilməyəcək. Bununla bağlı çəkilən məsrəflərin gəlirdən çıxılmasına və müvafiq dövriyyələrin ƏDV-dən azad edilməsinə imkan yaradılacaq.

Gözəllik salonları və yükdaşıma şirkətləri üçün yeni vergi rejimi

Gözəllik xidmətləri göstərən sahibkarlara 5 il müddətinə fərqli sadələşdirilmiş vergi dərəcələri ilə işləmək hüququ veriləcək. Nağd dövriyyə üzrə 8 faiz, nağdsız dövriyyə üzrə isə 6 faiz vergi tətbiq edilməsi nəzərdə tutulur. ƏDV ödəyicisi olan sahibkarlar üçün POS-terminal vasitəsilə formalaşan nağdsız dövriyyənin 50 faizinin ƏDV tutulan dövriyyədən çıxılması təklif olunur.

Ölkədaxili yükdaşıma fəaliyyəti göstərən sahibkarlara isə 5 il müddətinə gəlir və mənfəət vergisi rejimi ilə yanaşı, dövriyyədən 8 faiz dərəcə ilə sadələşdirilmiş vergi ödəməyi seçmək hüququ veriləcək.

Daha 15 vergi güzəştinin müddəti uzadılır

Dəyişikliklər layihəsi iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində qüvvədə olan 15 vergi güzəştinin müddətinin uzadılmasını da nəzərdə tutur.

Aqrar sektorda 3 il müddətinə buğdanın idxalı və satışı, buğda unu və çörəyin istehsalı və satışı, kəpəyin istehsalı və satışı, heyvan və quş ətinin satışı, həmçinin yem və yem əlavələrinin satışı üzrə ƏDV azadolmaları davam etdiriləcək.

Ekologiya sahəsində elektrik avtomobilləri üçün ikinci və üçüncü səviyyəli enerji doldurucularının idxalı və satışının ƏDV-dən azad edilməsi daha 3 il uzadılacaq.

Yanacaq-energetika sektorunda svop əməliyyatları çərçivəsində xam neft və təbii qaz idxalına tətbiq olunan ƏDV azadolmasının da 3 il davam etməsi nəzərdə tutulur.

Səhiyyə sektorunda üç güzəştin müddəti 3 il uzadılacaq. Bunlar icbari tibbi sığorta fondunun və ictimai-sosial fondların vəsaiti hesabına göstərilən tibbi xidmətlərin ƏDV-dən azad edilməsi, tədris bazası kimi fəaliyyət göstərən tibb müəssisələrinin tibbi xidmətlərinə ƏDV azadolması və nağdsız ödənişlər hesabına formalaşan dövriyyənin 50 faizinin ƏDV tutulan dövriyyədən çıxılmasıdır.

Turizm və idman sahəsində Formula 1 və Formula 2 yarışları ilə əlaqədar qüvvədə olan vergi güzəştlərinin daha 3 il uzadılması təklif edilir. Regionlarda otel fəaliyyətində istifadə olunan daşınmaz əmlaklara görə əmlak vergisinin 75 faiz azaldılması güzəşti də 3 il davam etdiriləcək.

Zərgərlik sektorunda istehsal üçün nəzərdə tutulan dəzgah, avadanlıq və qurğuların idxalının ƏDV-dən azad edilməsi, həmçinin platin, qızıl, onlardan hazırlanmış zərgərlik məmulatları və emal olunmuş almazın idxalına aksiz azadolması daha 3 il uzadılacaq.

Nəqliyyat sektorunda xarici ölkələrin yük avtomobilləri vasitəsilə həyata keçirilən dəmir yolu–avtomobil kombinə edilmiş tranzit daşımalarının yol vergisindən azad edilməsi güzəştinin 2 il uzadılması planlaşdırılır.

Xidmət sektorunda isə publik hüquqi şəxslər tərəfindən dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına göstərilən iş və xidmətlərin ƏDV-dən azad edilməsi daha 3 il davam etdiriləcək.

Çips və şirinləşdirilmiş içkilərə aksiz vergisi tətbiq ediləcək

Vergitutma bazasının genişləndirilməsi çərçivəsində yeni məhsulların aksizli mallar siyahısına əlavə edilməsi təklif olunur.

Şirinləşdirilmiş mineral və qazlı içkilərin yerli istehsalı üzrə hər litrə 0,10 manat aksiz vergisi müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Çips istehsalına isə hər kiloqram üçün 1 manat aksiz vergisi tətbiq ediləcək.

Dövlət Vergi Xidməti yeni aksizlərin əsas məqsədi kimi zərərli məhsulların istehlakının azaldılması yolu ilə əhalinin sağlamlığının qorunmasını və büdcəyə əlavə gəlir mənbələrinin yaradılmasını göstərir.

Taksi xidmətlərinə 1 faiz vergi və yeni ƏDV geri al mexanizmi

Vergi nəzarətinin gücləndirilməsi istiqamətində taksi sifarişi operatorları vasitəsilə göstərilən xidmətlər üzrə yeni vergitutma mexanizmi hazırlanıb.

Təklifə əsasən, taksi sifarişi platformaları üzərindən həyata keçirilən daşımalar 1 faiz dərəcə ilə ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb ediləcək. Sərnişinin ödədiyi məbləğdən müvafiq vergi operator tərəfindən tutulacaq, dövlət büdcəsinə köçürüləcək və bununla bağlı vergi bəyannaməsi təqdim olunacaq. Sürücü tutulmalardan sonra qalan məbləği alacaq.

Pərakəndə ticarətdə ƏDV geri al mexanizminin əhatə dairəsinin genişləndirilməsi də nəzərdə tutulur. Hazırda ƏDV qeydiyyatında olmayan vergi ödəyicilərindən nağdsız qaydada alınan mallar və xidmətlər üzrə ödənişin 0,9 faizinin istehlakçıya qaytarılması təklif edilir. Beləliklə, geri qaytarma mexanizmi yalnız ƏDV ödəyicilərindən edilən alışlarla məhdudlaşmayacaq.

Yanacaq bazarında isə markalanma və izlənmə mexanizmi tətbiq oluna bilər. Ölkədə istehsal olunan və idxal edilən yanacaq məhsulları beynəlxalq təcrübəyə uyğun markalanacaq, onların istehsal və ya idxaldan başlayaraq tədarük, daşınma və satış mərhələlərinədək hərəkəti izləniləcək. Məqsəd yanacaq bazarında dövriyyənin tam uçota alınması və qeyri-rəsmi əməliyyatların azaldılmasıdır.

Vergi bəyannamələri və borclar üzrə yeni qaydalar

Vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi çərçivəsində əvvəlcədən doldurulmuş vergi bəyannamələrinin avtomatik təsdiqlənməsi mexanizminin hüquqi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Vergi borclarına möhlət verilməsi prosesinin avtomatlaşdırılması və möhlət üçün müraciət şərtlərinin sadələşdirilməsi təklif edilir. Bununla əlaqədar əlavə sənədlərin təqdim edilməsinə dair tələbin aradan qaldırılması planlaşdırılır.

Vergi orqanlarına ƏDV depozit hesabları üzrə aparılan əməliyyatları monitorinq etmək səlahiyyətinin verilməsi də layihəyə daxil edilib.

Lotereya və idman mərc oyunlarında yeni vergitutma modeli

Lotereya və idman mərc oyunlarının vergiyə cəlb olunmasında ümumi oyun gəlirinə əsaslanan GGR (Gross Gaming Revenue) modelinin tətbiq edilməsi təklif olunur.

Hazırda operatorlar üçün nəzərdə tutulmuş dövriyyədən 6 faizlik vergi rejimi saxlanılacaq. Bununla yanaşı, operatorlara vergitutma bazasını ümumi oyun gəliri əsasında müəyyənləşdirmək hüququ veriləcək.

Yeni modeldə vergitutma bazası oyunçulardan toplanan ümumi məbləğdən ödənilmiş uduşların çıxılması yolu ilə hesablanacaq. Beləliklə, operatorlar mövcud dövriyyə əsaslı rejimlə ümumi oyun gəlirinə əsaslanan rejim arasında seçim edə biləcəklər. Təqdimatda GGR modeli üzrə tətbiq ediləcək konkret vergi dərəcəsi göstərilmir.

Dövlət Vergi Xidmətinin təqdimatında qeyd olunur ki, dəyişikliklərdən gözlənilən nəticələr sahibkarlığın və qeyri-neft ixracının stimullaşdırılması, investisiya fəallığının yüksəldilməsi, nağdsız əməliyyatların artırılması, vergi uçotunun şəffaflaşdırılması və dövlət büdcəsinin gəlir bazasının genişləndirilməsidir.